Een duurzaam beheerde school...

... is goedkoper voor de school zelf zowel als voor de leerling.

Duurzaam denken is steeds opnieuw het in vraag stellen van ons huidig consumptiepatroon dat veel te erg gelinkt is aan wegwerpen. Dat een duurzaam beheerde school zowel voor de school zelf als voor de ouders heel belangrijke financiële baten oplevert, bewijzen de talrijke mooie realisaties die ik heb mogen bezoeken.

a) Op schoolniveau

kunnen belangrijke besparingen gerealiseerd worden zowel met technische ingrepen als met attitudewijzigingen. Volgens Electrabel wordt de grootste besparing evenwel verwezenlijkt met attitudewijziging. Een bijkomende besparing kan gerealiseerd worden met technische ingrepen.

3 voorbeelden:

- In een Limburgse technische school werd € 30 000 (1.200.000 Bef) bespaard op energiegebied in één schooljaar tijd. Via de methodiek van meten en evalueren was vastgesteld dat een onbezet gebouw tijdens de avondschool verwarmd werd. Een minimale investering (€1250) volstond om het gebouw af te koppelen en het hogergenoemde resultaat te bereiken.
- Een middenschool in Ronse realiseerde een besparing van € 7500 (300.000 Bef) enkel door attitudewijziging: een heel jaar lang werden met de leerlingen sensibiliseringsprojecten – affichecampagne, energiefactuurvergelijkingen thuis en op school - opgezet.
- Een secundaire school te Lede realiseerde € 1500 (60.000 Bef ) besparingen op afval in één schooljaar tijd. Heel de distributie van drankjes en versnaperingen werd herbeken wat resulteerde in het vermijden van wegwerpverpakking, minder energieverbruik en een groter bewustzijn bij de leerlingen i.v.m. afval.

Deze gerealiseerde baten verlagen uiteindelijk de uitbatingskost voor de school. Het hangt van het schoolbestuur af of deze winsten ten goede komen van de leerlingen. Een school met een degelijk participatiebeleid zal natuurlijk in staat zijn om deze ‘verdiensten’ een verantwoorde bestemming te geven.

b) Een duurzame (Mosschool/Groene school) heeft ook voor de ouders/leerlingen
interessante baten in petto: de factuur die de school aan de ouders aanbiedt, zal zeker lager zijn, dan in een ‘gewone’ school. Ook hier enkele voorbeelden.

- installatie van een drinkwaterfonteintje: kost voor de leerlingen 0 euro, i.p.v. € 200 in scholen met een drankautomaat (kost voor de leerling: €1/dag, maal 5 = €5/week, maal 4O = €200 per schooljaar!). Ik ken een secundaire school waar de leerlingen op de eerste schooldag gevraagd worden om toch één euro te voorzien voor de drankautomaat! Kwestie van ‘goede gewoontes’ aan te kweken zeker. Een drinkwaterfonteintje is in de meeste gevallen gratis (verstrekt door de gemeente) en is eenvoudig te installeren. Sommige scholen doen dit met de oudervereniging, sommige in samenwerking met een technische school uit de buurt. Mits enige creativiteit – wat natuurlijk ook engagement vraagt van personeel en directie – is dit dikwijls gratis te installeren. Een school die duurzaam rond water werkt, zal ook besparen op waterverbruik voor de toiletten (lekopsporing b.v.) en zal zoveel mogelijk regenwater gebruiken, wat voor de school zelf weer een baat oplevert (minder waterverbruik en waterheffingen).
- In Brusselse basisscholen heeft men het ‘groene’ tienuurtje ingelast. Enkel fruit of groente zijn toegestaan. Resultaat: gezonde voeding, geen overtollige suikers en verpakking, op de koop toe wordt al het middageten ook opgegeten (= minder eetbaar afval).
- Duurzame schoolmaterialen maken ook de kost goedkoper, want ze gaan langer mee en kunnen doorgegeven worden van kind op kind. Vb. degelijke latten die langer dan enkele weken/maanden meegaan, herbruikbare/hervulbare pennen in plaats van wegwerppennen, niet-geverniste potloden en gom i.p.v. stylo en ‘correctorpotjes’. Op de www.schoolkoopwijzer.be kunt u talrijke andere voorbeelden vinden.
- Didactische activiteiten in eigen ecologische tuin of nabijgelegen park/bos/museum i.p.v. dure uitstappen per bus leveren flinke baten op. Bent u zelf in uw schooltijd niet naar het natuurkundig museum te Brussel geweest, terwijl u het mogelijk interessante museum in uw gemeente nooit bezocht? Wat niet betekent dat uitstappen minder pedagogische waarde hebben, maar mogelijk is een ‘gradatie’ in uitstappen een zinvol alternatief.
- Kleine uitstappen met eigen schoolfietsen maken duur busvervoer onnodig (vb. zwembadvervoer). Een school in St.-Niklaas heeft op de jaarlijkse openbare verkoop van ‘gestolen fietsen’ die de gemeente organiseert een twintigtal fietsen gekocht en in orde gebracht. Nu worden alle korte uitstappen met deze fietsen gemaakt. De leerlingen die met de fiets naar school komen, gebruiken natuurlijk hun eigen fiets, leerlingen en leerkrachten die per auto of openbaar vervoer komen, gebruiken de ‘schoolfietsen’. Aan de ouders wordt dus geen tussenkomst meer gevraagd voor de kleine verplaatsingen.
- Uiwisselingen (tussen mosscholen in Vlaanderen en ‘Ecoles pour demain’ inWallonië b.v.) kunnen evengoed als project in de school ingevoerd worden en kosten bijna niets in vergelijking met 'dure' verblijven in b.v. jeugdherbergen of zelfs hotels. Een belangrijke besparing die het mogelijk maakt dat iedereen deelneemt aan de buitenschoolse activiteit.
- recto/verso kopiëren, huurgeld voor dure gebruiksvoorwerpen zoals boeken, slagersmessen, fotografieartikelen i.p.v. aankoop… mits enige creativiteit zijn hier belangrijke besparingen te realiseren.
- een ‘groene’ school is ook gezelliger. Vandalisme en spijbelen komt er minder voor. Onrechtstreeks is dit ook een minkost voor de ouders.
Zo’n schoolcultuur opbouwen vergt wel veel energie en engagement van alle betrokkenen (ouders, leerlingen, leraars, onderhoudspersoneel, directie en inrichtende macht). De talrijke voorbeelden – de scholen die al een logo behaald hebben, zie onze website www.milieuzorgopschool.be tonen echter aan dat de mogelijkheden onbeperkt zijn.

Paul Renders
MOS-begeleider Brussel