Een getuigenis uit Wetteren…
Enkele jaren geleden waren wij één van de pilootscholen voor goed & goedkoop onderwijs.

Waarom?

Als school kunnen we de armoede niet uit de wereld helpen. Toch gaan we ervan uit dat we een waardevolle bijdrage kunnen leveren in de emancipatie van kinderen/jongeren uit arme gezinnen.
Het finale doel is te zorgen voor leerwinst.

Concreet stelden we toen vast
• dat er (te?) veel activiteiten georganiseerd werden,
• dat leerlingen vaak afhaakten,
• dat de kosten voor het fotokopiëren veel te hoog waren.

De pedagogische studiedag in verband met armoede en onderwijs (2005) vergrootte de bewustwording (o.a. meer overleg bij het organiseren van uitstappen, recto-verso kopiëren en niet meer dan nodig, meer bewuste aankoop van handboeken, ….). De studiedag betekende ook het begin van de samenwerking tussen verschillende werkgroepen, o.a.
• Proza (kwaliteitsbewaking),
• de werkgroep voor schoolpastoraal,
• de GOK- leerkrachten.

Door deze samenwerking werd het draagvlak niet alleen breder, maar konden diverse vakgroepen zich mee inzetten voor één project. Want al snel werd duidelijk dat de problemen van arme gezinnen verder gaan dan een gebrek aan geld. Andere aspecten van armoede kwamen steeds meer in de aandacht:
• problematische schoolcarrières,
• administratieve chaos,
• werkloosheid,
• gebroken of verstoorde relaties,
• veelvuldige interventies van externe hulpverleners,
• dikwijls verhuizen,
• stereotiep gedrag.

In september 2007 schreven we ons in voor het project Jongeren voor jongeren. Het was vooral de bedoeling dat kansrijke jongeren zich zouden inzetten voor kansarmere jongeren. Niet door een of andere koekenverkoop of een zoveelste wafelenbak. Wél via daadwerkelijke en onbaatzuchtige inzet.
Onder begeleiding van Gaby Coucquyt (medewerker van SOS Schulden op School) werd regelmatig van gedachten gewisseld en wilden we vooral een traject uittekenen voor langer dan één jaar.

Door de feedback die ik van leerlingen kreeg was het duidelijk dat dit doel vooralsnog te hoog gegrepen was en dat er nog heel wat werk aan de winkel was om de klassieke vooroordelen weg te werken. Jongeren hebben eerder weinig interesse voor deze problematiek. We moesten dus van koers veranderen en o.a. met heel concrete verhalen en getuigenissen, en ook met beeldmateriaal de armoedeproblematiek op een geloofwaardige manier bespreekbaar maken.
In een volgende fase hebben we vooral materiaal verzameld voor de drie graden SO: film, toneel, tijdschriftartikels, poëzie, spelmateriaal, ICT enz. We stelden vast dat er aan informatie geen nood is. Wel integendeel!

Na de paasvakantie zijn we naar de leerlingen getrokken om interessant materiaal uit te testen.
In de eerste graad speelden we het maatschappelijk spel “Block Out” gespeeld. Enige aanpassing was noodzakelijk, maar inhoudelijk is het sterk genoeg, want volgend schooljaar wordt het spel vast en zeker herhaald!

In de tweede graad gaven de leerlingen commentaar op een aantal stellingen in de PAV-lessen.

In de derde graad vroeg ik mijn leerlingen van de studierichting secretariaat-talen een commentaar te schrijven op een artikel uit Humo “Armoede in Vlaanderen” (Humo, 24 februari 2008). Ook het ICT-spel www.patsenco.be verhoogde de betrokkenheid en was voer voor een interessante discussie!

Sommige leerlingen vonden bepaalde situaties herkenbaar, wat het dan weer erg delicaat maakte! Anderen associeerden armoede met Zwart Afrika en waren verbaasd over de armoedecijfers in Vlaanderen. Enkelen voelden zich geroepen om daadwerkelijk tot actie over te gaan.

Ondertussen hadden we als “stuurgroep” ook contact genomen met de Wetterse POW (= permanent welzijnsoverleg) en op vrijdagmiddag zijn we enkele keren naar het sociaal restaurant gegaan om te zien hoe samenwerking tussen school en POW mogelijk is. Volgend schooljaar krijgt dit concrete vorm!

Tijdens de openschooldag hebben we een kleine stand opgebouwd rond “armoede en onderwijs” en hadden we als blikvanger het mooie gedicht Een minimum van R. Nasr kalligrafisch laten uitvergroten door een collega.

Ikzelf heb mij verdiept in het boek De school van de ongelijkheid van I. Nicaise, N.Hirtt en D. De Zutter (uitgeverij Epo). Dit is eigenlijk verplichte lectuur voor al wie zich bezighoudt met (on)gelijke kansen in het onderwijs. Wij willen één van de auteurs zeker uitnodigen als gastspreker op een volgende pedagogische studiedag.
De uitdaging voor volgend schooljaar bestaat erin alle personeelsleden (opnieuw) meer bewust te maken van de armoedeproblematiek. De schat aan materiaal waarover we nu beschikken willen we in álle klassen aanbrengen.

Door de 14 extra GOK-uren voor de tweede en derde graad (een nieuw team leerkrachten!) en de financiële ruggensteun van de provincie Oost-Vlaanderen zien we het helemaal zitten!

Frieda Vandenberghe

Voor meer info mail naar friedavdb@pandora.be